Türkiye ve İngiltere'de Devletin Anti-Demokratik Uygulamalarının Karşılaştırması

Türkiye ve İngiltere, farklı siyasi sistemlere sahip olmalarına rağmen, her ikisinde de demokratik standartların aşındığına dair ciddi eleştiriler bulunmaktadır. Bu karşılaştırmada basın özgürlüğü, siyasi tutuklular, cinsel istismar, kadına şiddet, protesto hakları, yargı bağımsızlığı ve ekonomik adaletsizlik gibi konular Julian Assange, Osman Kavala, Ekrem İmamoğlu ve Selahattin Demirtaş gibi örnekler üzerinden incelenecektir. Demokrasinin beşiği denilen İngiltere gerçekten demokratik mi son durum nedir kısa bir özet yapacağız.

1. Basın Özgürlüğü ve Siyasi Tutuklular

Türkiye

• Dünyada en fazla gazetecinin tutuklu olduğu ülkelerden biri.
• Osman Kavala: 7 yıldır tutuklu, "Gezi davası" nedeniyle ağırlaştırılmış müebbet istemiyle yargılanıyor. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) "serbest bırakılması" kararına rağmen Türkiye bu kararı uygulamadı.
• Selahattin Demirtaş: Eski HDP Eş Genel Başkanı, terör propagandası iddiasıyla yargılanıyor. AİHM, "siyasi nedenlerle tutuklu olduğuna" karar verdi, ancak serbest bırakılmadı.
• Ekrem İmamoğlu: İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı, ilk olarak "hakaret" suçlamasıyla siyasi yasak aldı. Diğer politikacıların çok daha ağır laflarına ragmen ahmak yorumu gereğinden fazla tepki verildi.

İngiltere

İngiltere’de gazeteciler genelde küresel sermaye tarafından desteklendiği için hapse girecek yorumlar yapmazlar. Fakat:

Julian Assange: WikiLeaks kurucusu, dünyada neler oluypor ve ciddi konularda gerçekleri ortaya çıkarınca yıllarca hapiste kaldı. Araya devletler girdi. Derin bağlantıları olan eski kız arkadaşı bana tecavüz etti dedi. Küfretmeden yazmak zor ama şikayeti yapan eski kız arkadaşı daha sonra baskı altında olduğum için öyle dedim diyerek şikayetini geri çekse de hapiste iken başka suçlar eklendi ve 7 yıl daracık bir odada tutuldu.

Russell Brand eskiden uyuşturucu kullanan sorumsuz bir hayatı olan biriydi. Fakat uyuşturucuyu bıraktı ve YouTube kanalında kapalı kapılar ardında dönen dolapları paylaşmaya başladı. İlaç firmalarının yaptıklarını açıklayınca medya eski kız arkadaşlarına size nasıl davrandı tecavüz etti mi gibi sorular sorarak adamı tecavüzcü ilan etti. Aslında hiç bir kadın tecavüz etti diye davacı olmadı. Bunun üzerine Youtube da kısıtlamalar getirildi. 

Pandemi, Irak, Suriye, ve Rusya gibi konular üzerine bağımsız yorumlar yapan gazetecilerin sosyal medya hesapları kapatıldı ya da kısıtlandı.

Eskiden sıradan bir vatandaş başbakana s.. tarzında küfür etse de genelde ceza almıyordu. Fakat geçen ay okul aile birliği whatsapp gurubunda yorum yapan bir anneyi 6 polis gidip tutukladı. Facebook da yorum yapılanları tutuklandığı videoları çoğalmaya başladı. Siz hangisini tercih ederdiniz: Biri gelip bisikletinizi, arabanızı ya da telefonunuzu çalmış, başka biri Facebook’ta hakkınızda kötü bir yorum yapmış. Polis hangisine yoğunlaşmalı sizce? 6 polis daha önce hiç suçu olmayan bir anneyi tutuklamaya gitmesi normal mi sizce? 

Ayrıca bir genç polise değil polis atına ‘gay at’ dediği için, bir kafe sahibi İncil’den sayfaları kafe duvarına astığı için, başka biri Scientolgy bir külttür dediği için tutuklandı. Toplum baskısı sonrası serbest bırakıldılar. İfade özgürlüğü yavaş yavaş kayboluyor.

2. Cinsel İstismar ve Devletin Tepkisi

Türkiye

• 2023’te 66 binden fazla çocuk istismarı soruşturması açıldı, ancak %34’ü kovuşturmaya yer olmadığı gerekçesiyle kapatıldı.
• Narin Güran vakası: 8 yaşındaki kız çocuğunun öldürülmesi, adalet sisteminin çocuk haklarındaki zafiyetini gösterdi.
• Ensest vakaları: Aile içi istismarın yaygınlığı, ancak raporlanma oranı düşük.

İngiltere

• Jimmy Savile skandalı: BBC’de 40 yıl boyunca 300’den fazla çocuğu istismar etti, ancak devlet kurumları tarafından korundu.
• Rochdale çetesi: 2008-2013 arasında  kız çocuklarına yönelik istismar polis ve savcılık tarafından görmezden gelindi. Olay o kadar büyük ki, işin içinde yurt çalışanları, belediye çalışanları ve olayları bilip susan polisler var.

3. Kadına Şiddet ve Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği

Türkiye

• 2024’ün ilk 6 ayında 205 kadın cinayeti işlendi.
• Çocuk yaşta evlilikler: 2021’de 15 yaş altı 117 çocuk doğum yaptı.

İngiltere

• İngiltere’de geçmişte çok hatalar olmasına rağmen çocuklar için yavaş olsa da kadınlar için kanunlar çok hızlı değişiyor. Ankara Antlaşması, Nitelikli işçi ve Evlilik vizesiyle gelen eşlerin şiddet görmesi yüzenden boşanma sonrası kalabilmeleri için kanunlar düzeltildi. Evde bir şiddet olayı olsa ve polis çağırsa, misal komşu ya da çocuklar ararsa eve giden polislerin şiddet uyguladığı iddia edilen kişiyi inisiyatif kullanmadan tutuklaması gerektiği direktifleri geldi. Tecavüze uğrayan kadınların Cennet denilen bir binada tutulup uzman polisler, avukat, doktor ve psikologlar 1 saat içinde kadının bulunduğu binaya gelip işlemleri hızlıca ve rahat bir ortamda yapılıyor artık. WhatsApp gruplarında kadına şiddet gibi konularda dalga geçen polisler görevlerinden alınıyor. Bu yorumu bir erkek gözüyle yapıyorum. Eksikler olabilir. Eksiğim, fazlam ya da yanlışım varsa yorum yapabilirsiniz.  

4. Protesto Hakları ve Devlet Şiddeti

Türkiye

• Gezi Parkı protestoları (2013): Polis şiddeti ve sonrasında açılan davalar. Osman Kavala, bu davada sembol isim oldu.
• Milletvekili, gazeteci, yazar ve sanatçıların hapiste tutulması, protesto hakkının kısıtlandığını gösteriyor. Bu hafta olan olayları yamama gerek yok sanırım. 

İngiltere

• İngiltere protestoları engellemek için izin alma mecburiyeti, hoparlör kullanımı kısıtlaması, heykellere verilen zararların cezasını kat kat arttırılması gibi orta çağ kanunlarına geri döneyi hedefliyor sanki.  

5. Yargı ve Yasamanın Bağımsızlığı

Türkiye

• Erdoğan nerdeyse çeyrek yüzyıldır başta. AKP’li bir millet vekili açıkça yasama, yürütme ve yargı kontrolümüzde dedi. Bu yorumdan sonra bu konuda çok fazla yorum yapmama gerek yok.

İngiltere

Julian Assange’ın iade süreci, siyasi etki iddialarını gündeme getirdi. Şu anki başbakan Keir Starmer eskiden Kraliyet baş savcısıydı. Assange’ın tutuklu kalması için elinden geleni yaptı. Başbakan eskiden Baş Savcı olduğu dönemde 4 tanesi 10 yaş altı olan ve toplamda 400 kadına tecavüz ettiği iddiaları olan Jimmy Savile öldükten sonra yapılan davasında suçsuz bulunmasının sebebi Kraliyet üyeleri, Başbakanlar ve Papa gibi ünlülerle yan yana fotoğrafları olması yüzünden belirli bir kesimi zan altında bırakmamak için kasıtlı olarak alınan bir karar olduğu bariz. Demek ki yargı da işlerine gelince baskı altına alınabiliyor.

Yasama konusunda Kraliyetin etkisi büyük. Lordlar karavanı bunun için var.

Yürütme: Hükümet değişse de memurlar işlerine devam ederler. Memurların hangi partiye üye olduğunun önemi yoktur. Hükümetler kendi adamlarını NHS, Ordu ve Polis gibi kurumlara yerleştirmezler. Yasama, Yürütme ve Yargı iki ülke karşılattırıldığında İngiltere daha iyi durumda diyebiliriz. Misal hükümet göçmenleri Ruanda’ya yollamak istese de yargı bu konuda hükûmeti yıllarca engelledi. Türkiye’de bu mümkün mü sizce? 

6. Ekonomik Adaletsizlik

Türkiye

• Enflasyon %60’ın üzerinde, gelir dağılımı eşitsiz.
• 40 milyondan fazla insan İngiltere’de bir buldog köpeğine harcanan para kadar senelik geliri yok.

İngiltere

• Fakirler, serbest meslek sahipleri ve memurlardan yüksek vergi alınır. Polis olduğumda maaşımdan %33 kesinti yapılırdı. Eve gidip ciddi bir hesaplama yaptım. Alıverişlerimden %17 KDV kesiliyor, (Bu yıl %20) Belediye vergisi şu an 300 sterlin civarı, Televizyon vergisi, Yol vergisi, Merkez Londra’ya araba ile girme vergisi ve saymadığım onlarca vergiyi da kattığımızda ortalama %50 üzeri vergi ödüyordum. Devlet fakir ve orta kesimin ortağı olmuş ama  Amazon firması İngiltere’de 23 milyar satış yapıp 0.5 vergi ödemiş. Devletten alığı teşvikleri de kattığımızda vergi ödememiş. Apple, Starbucks gibi birçok firma vergi ödemezken alt kesimden yüksek vergi alınması tam bir adaletsizlik. Bu hafta engelli vatandaşların yardımları azaltıldı. Yine bu ay Amerikan şirketlerinden daha az vergi alınması önerildi. Sonuçta iki ülkede kapitalist ve kapitalist sitem zenginler için çalışır.

İki ülke arasındaki en büyük fark eğitim. 

İngitlere de üniversitler 1096 yılında kuruldu ve remi olarak 1248 yılında tanındı. Osmanlı imparatorluğu 1299 da başladı ve dağıldığında sadece bir kaç lise vardı ve halkın %90’ından fazlası okuma yazma bilmiyordu. İngiltere’nin eğitimde önde olması dünyayı sömürmesine öncü oldu. Bu yüzden iki farklı kulvarda ülkeyi karşılaştırmak doğru olmaz. Yinede İngeltere’nin bahsedildiği kadar demokratik bir ülke olmadığını, eksik yanlarını sizinle paylamak istedim.