EBEVEYNLİKTE GORUNMEZ MANİPÜLASYONLAR
Bazı sözler var ki…Sevgi gibi görünür ama küçük bir kalbi sessizliğe iter. Uslu olmak, duygularını bastırmak pahasına ödüllendirilmemeli. Çocuğunuz ağladığında değil, sustuğunda dikkat edin…Belki de o artık duygularını göstermekten vazgeçmiştir.
Çocuk yetiştirmek çoğu zaman sevgiyle, iyi niyetle ve koruma arzusu ile yapılan bir yolculuktur. Ancak tam da bu iyi niyetin içinde, farkında olmadan çocukların gelişimine zarar verebilecek gizli tuzaklar bulunur: gizli manipülasyonlar.
Psikoloji literatüründe “gizli manipülasyon”, çocuğun davranışlarını yönlendirmek amacıyla kullanılan ama sevgi, övgü ya da kaygı gibi olumlu duyguların arkasına gizlenen mesajlar olarak tanımlanır. Bu davranışlar çoğu zaman zararsız görünür; hatta ebeveynin gözünde çocuğa değer vermenin bir yolu gibidir. Fakat çocuk açısından bakıldığında, özdeğer, sınır algısı ve duygusal ifade becerileri üzerinde ciddi etkiler bırakabilir.
Peki bu gizli manipülasyonlar nelerdir?
-
Suçluluk Yüklemek:
“Ben senin için nelere katlandım, bari sözümü dinle.”
Bu cümle, fedakârlığı görünür kılsa da çocuğun kendi isteklerinden utanmasına yol açar. -
Koşullu Sevgi:
“Uslu olursan seni daha çok severim.”
Çocuk burada sevgiyi kazanılması gereken bir ödül gibi algılar. -
Duyguları Geçersizleştirmek:
“Üzülecek ne var bunda?”
Bu yaklaşım, çocuğun duygularını sorgulamasına ve bastırmasına neden olur. -
Aşırı Koruma:
“Sen yapamazsın, ben hallederim.”
Çocuğun bağımsızlık ve yeterlilik duygusunu gölgeler.
Araştırmalar, bu tür örtük mesajların çocukta uzun vadede kaygı bozuklukları, özsaygı sorunları ve ilişkilerde sınır koyamama gibi sonuçlara zemin hazırlayabildiğini gösteriyor. (Bowlby, 1988; Gibson, 2015).
Niyet Ayrı, Etki Ayrı
Ebeveynlikte en kritik noktalardan biri şudur: Niyetimiz ile çocuğun deneyimi her zaman aynı olmayabilir. Biz korumaya, yönlendirmeye ya da sevgi göstermeye çalışırken; çocuk baskı, suçluluk ya da değersizlik hissedebilir. Bu farkındalık ebeveynliğin yükünü artırmaz, aksine yolunu aydınlatır.
Ne Yapabiliriz?
-
Çocuğun duygularını adlandırmak ve onaylamak
-
Övgüyü, kişilik değil çaba üzerine vermek
-
Sevgiyi, koşulsuz biçimde ifade etmek
-
Kendi duygularımızı çocuğun sorumluluğu haline getirmemek
Çocuklarımıza en büyük armağan, onların yalnızca “iyi çocuk” değil, kendi duygularıyla var olabilen “bütün çocuklar” olmalarına alan tanımaktır.Ebeveynlikte gizli manipülasyonları fark etmek, geçmişle hesaplaşmak değil; geleceğe daha bilinçli adım atmaktır. Çünkü her ebeveyn, kendini dönüştürme kapasitesine sahiptir.
Klinik Psikolog
Asuman OZTURK AYDIN
@lovedultd.danismanlik
Tepkiniz Nedir?
